Hoe misverstanden omtrent Claudel en Rodin ook vandaag de dag nog argeloos in de Volkskrant verschijnen

Vanwege een zeer drukke week lees ik op zondagochtend eindelijk de krant van vrijdag (11 april 2014). Bladerend door de krant valt mijn oog op een afbeelding van De Kus met de tekst ‘Rodin liet zijn vrouw in een gekkenhuis stoppen. Hij heeft haar niet één keer opgezocht.’

Volkskrant 11-4-2014

Verrast en ook geïrriteerd door deze onjuiste bewering begin ik het bijbehorende artikel te lezen. Van de ene verbazing val ik in de andere verbazing en mijn irritatie en boosheid nemen toe. Wat triest dat hier een loopje genomen wordt met de historische juistheid!! Bewust of onbewust, dat laat ik in het midden. Het stoort me enorm want de argeloze lezer krijgt totaal verkeerde informatie voorgeschoteld. Hoe kan een krant als De Volkskrant deze onzin schrijven en de indruk wekken dat ‘Rodin haar in een gekkenhuis liet stoppen toen zij hem dwong voor hun relatie uit te komen. Terwijl zij enorm getalenteerd was en absoluut niet gek. […] Ze heeft vijftig jaar in een gesticht gezeten. Vijftig jaar! Tot aan haar dood. En hij heeft haar niet één keer opgezocht.’

Volkskrant 11-4-2014

Het artikel betreft een interview met Sanne Wallis de Vries, dit jaar de voorzitter van de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs. Deze informatie zou zij vernomen hebben via de audiotour in Musée Rodin, hetgeen mij sterk lijkt want ook daar zijn ze heel goed op de hoogte van de juiste toedracht. Dat Sanne Wallis de Vries geraakt is door wat zij hoort, kan ik me levendig voorstellen. Dat Sanne Wallis de Vries, of degene die het interview afneemt, het gehoorde extra kracht bijzet in haar betoog en (onbewust) verdraait, kan ik mij ook voorstellen, maar zeker niet goed praten. En het trieste is, de waarheid is nog veel schrijnender.

Ik zal hieronder puntsgewijs feedback geven:
1. Rodin liet Claudel NIET in een gekkenhuis stoppen, dat deed haar familie na de dood van haar vader. De documenten zijn ondertekend door haar moeder en broer Paul Claudel.
2. Claudel is in 1892 bij Rodin uit het atelier gegaan om zelfstandig verder te gaan. Haar woorden: Maintenant je travaille pour moi. En Rodin begreep dit volledig al had hij liever dat ze bleef want zonder haar was hij nergens. Ze hebben nog tot 1900 contact met elkaar gehad.
3. Claudel heeft geen 50 jaar in een inrichting gezeten, maar 30 jaar! Wat het leed uiteraard niet minder maakt.
4. Rodin heeft haar nooit opgezocht omdat er een bezoekersverbod was ingesteld door Madame Claudel, ze mocht ook geen correspondentie onderhouden anders dan met Paul, haar zus of haar moeder. Claudel is in 1913 opgesloten, in 1914 wanneer WOI uitbreekt naar Avignon gedeporteerd en Rodin sterft in 1917. Zijzelf in 1943. Omdat Rodin niets voor haar kon doen, wat hem zeer aan het hart ging, heeft hij in zijn testament laten opnemen dat in zijn Musée Rodin een zaal moest komen met haar werk! Dat heeft nog tot 1952 geduurd totdat Paul Claudel enkele werken van zijn zus heeft gedoneerd. Camille was toen al bijna 10 jaar dood.
5. Rodin en Claudel zijn nooit met elkaar gehuwd geweest. Rodin is in 1917 getrouwd met Rose Beuret, de moeder van zijn zoon Auguste. Zij was toen al ernstig ziek, twee weken later is zij overleden en begraven als Mme Rodin en daarmee was haar diepste wens in vervulling gegaan. Het is nogal suggestief om als onderschrift bij de foto van De Kus te spreken over ‘zijn vrouw’.

Ik spreek niet goed dat Rodin enorm heeft geprofiteerd van het talent van Claudel en veel van Rodins werk eigenlijk uit haar brein en handen is ontstaan. Zij was zeer getalenteerd en absoluut niet gek. Dat onderschrijven de medische dossiers ook. Maar die vermeende gekte is haar vooral door broer Paul toegeschreven.

8 december 2014: le temps remettra tout en place, Camille Claudel wordt in ere hersteld. Mijn boek verschijnt die dag in Singer Laren, op haar 150e geboortedag.
Ik ben te allen tijde bereid om een interview te geven, voor de Volkskrant of andere media, waarmee deze zeer getalenteerde kunstenares en de mensen om haar heen in het juiste perspectief worden geplaatst.

© Karin Haanappel, 13 april 2014

 

In memoriam Camille Claudel: 19 oktober 1943 – 19 oktober 2013

in memoriam Camille Claudel 19 okt 1943 - 19 okt 201319 oktober 1943, na een internering van ruim dertig jaar sterft de beeld­houwster Camille Claudel in het gesticht van Montdevergues. Drie dagen later vindt de begrafenis plaats, er is geen enkel familielid aanwezig. Begin jaren vijftig wordt het graf ontruimd, Camille is inmiddels vergeten. Voor de maatschappij en de kunstwereld is zij al jaren dood. Een aanzienlijk oeuvre laat zij achter, gecreëerd tussen 1880 en 1913.

19 oktober 1993, precies vijftig jaar later. De naam Camille Claudel is voor velen inmiddels een bekend begrip geworden. Het is de naam van een beeldhouwster maar ook van een vrouw met een dramatisch leven. Te vaak nog wordt ze slechts geassocieerd met de beeldhouwer Auguste Rodin, als zijn leerlinge en geliefde. Of zij blijft in de schaduw staan van haar broer de dichter Paul Claudel.
Ik besluit mijn doctoraalscriptie over haar te schrijven en hoop daarmee een bijdrage te kunnen leveren aan de herwaardering van Camille Claudel. In 1994 studeer ik af aan de Universiteit Utrecht in Kunstgeschiedenis en Algemene Letteren op Camille Claudel, l’or qu’elle trouve….. In 2001 draag ik bij aan de eerste tentoonstelling van haar op Nederlandse bodem Camille Claudel, uit de schadum van Rodin in Singer Laren. Naast dat heb ik vele lezingen, studiedagen en colleges gegeven in Nederland en België vanaf 1994.

19 oktober 2013, het is precies zeventig jaar geleden dat Camille Claudel in Montdevergues haar laatste adem uitblies, een zegen voor haarzelf. Er is een definitief einde gekomen aan haar gevangenschap! Ruim dertig jaar had zij zich staande gehouden, tegen beter weten in de hoop gehad dat ‘mon petit Paul’ haar zou bevrijden uit deze hel. Men wist haar vermeende gekte in stand gehouden door haar voor te houden dat Rodin haar alles wilde afnemen. De frustratie naar Rodin was te groot om niets te zeggen en Camille kon achter gesloten deuren blijven, zij had immers nog steeds last van achtervolgingswaanzin. Broer Paul had een hekel aan Rodin en heeft dat ook nooit onder stoelen of banken gestoken. Camille’s machteloosheid was hoog, ze wilde weg uit de inrichting en zou met alles instemmen om vrij gelaten te worden. Door uit te spreken dat Rodin zéro plus zéro égale zéro voor haar gedaan had, had zij Paul wederom bewijs gegeven nog steeds last te hebben van paranoia. Hij kon haar met een gerust hart achter laten ‘tussen de gekken’.

In de afgelopen twintig jaar heeft mijn onderzoek naar het leven en oeuvre van Camille Claudel nooit stil gestaan. Heel wat interessante en ook confronterende gegevens heb ik ontdekt. Uiteraard zal ik het uitwerken tot een boek, dat op de 150e geboortedag van Camille Claudel verschijnt: 8 december 2014. Niet alleen is dat een gedenkwaardige dag, ook zijn de werken die Camille Claudel tijdens haar leven heeft gemaakt vanaf 1 januari 2014 in publiek domein. Dan kunnen haar erven er niet langer aanspraak op maken. En wie zijn die erven? Niet de kinderen of kleinkinderen van Camille Claudel uiteraard want daar mag met geen woord over gesproken worden! De toenemende populariteit van de ‘gekke-tante’ heeft behoorlijk wat neveninkomsten opgeleverd, die onder meer gebruikt worden om het legaat van Paul Claudel te beheren. Niets mag de persoon Paul Claudel in een kwaad daglicht stellen. Hij was immers ambassadeur van Frankrijk, een gevierd schrijver en een vroom christen. Daarmee is zijn status onfeilbaar geworden. Ten aanzien van Camille wordt een selectie van zijn uitspraken geciteerd, waaruit moet blijken dat Paul zijn zus rechtmatig had opgesloten. Mijn onderzoek wijst helaas anders uit. Paul Claudel wist precies wat hij deed. Zoals de film Camille Claudel 1915 (lees mijn recensie:https://camilleclaudelstatuaire.wordpress.com/2013/10/02/de-film-camille-claudel-1915-door-karin-haanappel/ ) pijnlijk duidelijk in beeld brengt, is het een hel om als gezond persoon te moeten leven tussen de gekken. In 1951 hebben Pauls aangenomen waarheden hem er zelfs toe gedreven haar graf te laten ruimen omdat er mensen kwamen om haar een laatste eer te bewijzen. Daar kwam ik bij toeval achter toen ik de Cimetière de Montfavet bezocht.
Paul Claudel heeft nooit ontkend dat hij zelf beroemd wilde worden in de schrijverswereld. Camille stond zijn carrière in de weg. In 1934 schrijft Matthias Morhardt Paul Claudel is een idioot, wanneer iemand een zus heeft die een genie is, verlaat je haar niet. Maar hij dacht altijd zelf de enige genie te zijn. Enkele weken na haar dood schrijft Paul aan een neef die zijn deelneming betuigt bij het overlijden van zijn zus Arme Camille heeft rustig haar lange leven vol teleurstellingen en lijden beëindigd. Het gewicht van een genie is immers moeilijk te dragen voor een vrouw. In zijn brieven en dagboeken (en zelfs in zijn literaire oeuvre) houdt Paul zichzelf constant voor dat Camille gek is. Hij zegt dat hij als een vroom christen het recht had haar op te sluiten …. Mais le temps remettra tout en place.

In memoriam Camille Claudel 19 oktober 1943 – 19 oktober 2013

© 2013 Karin Haanappel
www.camille-claudel.nl

Paul Claudel le patriarche d’un famille

Dat de broer van Camille Claudel een behoorlijke invloed gehad heeft op haar leven, moge duidelijk zijn. Ik zal dat in mijn boek ook duidelijk naar voren laten komen en bestudeer derhalve zijn leven en oeuvre.

Paul Claudel buste paul claudel age 37

Tijdens mijn zoektocht naar audiovisuele producties met Paul Claudel (1868-1955) kwam ik een oude documentaire tegen waarin zowel zijn stem te horen is als zijn persoonlijkheid op bewegend beeld zichtbaar is. De documentaire bestaat uit 5 delen en is samengesteld door Marie-Victoire Nantet, een kleindochter van Paul Claudel. Helaas is de weergave van de documentaire van slechte kwaliteit, maar de opnamen geven wel een duidelijk beeld van de man. Hoewel sommige aspecten ontbreken.

Paul Claudel heeft een doorslaggevende rol gespeeld in de opsluiting van zijn zus. Nadat zijn vader is overleden, regelt hij – nu hoofd van de familie – de benodigde papieren om Camille op te laten nemen in een krankzinnigeninrichting. Hoewel menig boek schrijft dat het moeder Claudel is geweest die haar dochter laat opsluiten, mogen we niet vergeten dat vrouwen in 1913 niet handelingsbekwaam zijn. Paul Claudel is de enige die wettelijk gezien deze internering heeft kunnen regelen.

Het zijn eenzame jaren in gevangenschap. Contact met de buitenwereld is haar verboden door haar familie. Haar moeder en zus hebben haar nooit bezocht, Paul slechts enkele keren. Op 19 oktober 1943 overlijdt Camille Claudel in de inrichting van Montdevergues (nabij Avignon). Niemand van de familie is bij haar begrafenis. Haar moeder is in 1929 overleden en haar zus in 1935. De enige die nog leeft, is Paul Claudel. Aanvankelijk regelt hij een naamloos graf op de cimetière de Montfavet, op het gedeelte dat is gereserveerd voor de inrichting. In 1951 wordt haar graf geruimd. Tot op de dag van vandaag is het leef. Waarom en wie heeft dit laten gebeuren? Le temps remettra tout en place.

Bekijk ondertussen deze video’s van Paul Claudel: schrijver/dichter, diplomaat en een zeer christelijk man.

© 2013 Karin Haanappel

Paul, ta soeur est en prison

camilleclaudel Camille Claudel in Montdevergues

Car dis-toi bien, Paul, que ta sœur est en prison. En prison, et avec des folles qui hurlent toute la journée, font des grimaces, sont incapables d’articuler trois mots sensés. Voilà le traitement que, depuis vingt ans, on inflige à une innocente ; tant que Maman a vécu, je n’ai cessé de l’implorer de me sortir de là, de me mettre n’importe où, à l’hôpital, dans un couvent, mais pas chez les fous. Chaque fois, je me heurtais à un mur.

In 2013 is het precies 100 jaar geleden dat Camille Claudel werd opgesloten. De laatste 30 jaar van haar leven moest zij doorbrengen in een gekkenhuis! Zij smeekte haar broer Paul keer op keer om haar te bevrijden, maar dat deed hij niet. Hij liet haar zitten…..

ik kan niet tegen gekkenhuizen, tegen het gegil en geschreeuw
heb er nooit tegen gekund, als kind al niet
waar komt deze weerstand vandaan?

aan het eind van ‘Camille Claudel: Quelqu’un qui a reçu beaucoup’ is geschreeuw
ik krijg beelden door van haar
die daar in alle eenzaamheid
heeft moeten wachten

wachten op verlossing
uit haar lijden van het aardse bestaan
19 oktober 1943 was het zover

haar ziel is nog steeds onrustig
mijn boek is nog niet geschreven
de momenten van onthulling komen naderbij
wij voelen het, allebei…….

© 2013 Karin Haanappel

van 30 maart t/m 2 juni 2013 is in Musée les Arcades du Centre hospitalier Montfavet een Hommage à Camille Claudel. Meer informatie: http://www.camilleclaudel2013.com/