In memoriam Camille Claudel: 19 oktober 1943 – 19 oktober 2013

in memoriam Camille Claudel 19 okt 1943 - 19 okt 201319 oktober 1943, na een internering van ruim dertig jaar sterft de beeld­houwster Camille Claudel in het gesticht van Montdevergues. Drie dagen later vindt de begrafenis plaats, er is geen enkel familielid aanwezig. Begin jaren vijftig wordt het graf ontruimd, Camille is inmiddels vergeten. Voor de maatschappij en de kunstwereld is zij al jaren dood. Een aanzienlijk oeuvre laat zij achter, gecreëerd tussen 1880 en 1913.

19 oktober 1993, precies vijftig jaar later. De naam Camille Claudel is voor velen inmiddels een bekend begrip geworden. Het is de naam van een beeldhouwster maar ook van een vrouw met een dramatisch leven. Te vaak nog wordt ze slechts geassocieerd met de beeldhouwer Auguste Rodin, als zijn leerlinge en geliefde. Of zij blijft in de schaduw staan van haar broer de dichter Paul Claudel.
Ik besluit mijn doctoraalscriptie over haar te schrijven en hoop daarmee een bijdrage te kunnen leveren aan de herwaardering van Camille Claudel. In 1994 studeer ik af aan de Universiteit Utrecht in Kunstgeschiedenis en Algemene Letteren op Camille Claudel, l’or qu’elle trouve….. In 2001 draag ik bij aan de eerste tentoonstelling van haar op Nederlandse bodem Camille Claudel, uit de schadum van Rodin in Singer Laren. Naast dat heb ik vele lezingen, studiedagen en colleges gegeven in Nederland en België vanaf 1994.

19 oktober 2013, het is precies zeventig jaar geleden dat Camille Claudel in Montdevergues haar laatste adem uitblies, een zegen voor haarzelf. Er is een definitief einde gekomen aan haar gevangenschap! Ruim dertig jaar had zij zich staande gehouden, tegen beter weten in de hoop gehad dat ‘mon petit Paul’ haar zou bevrijden uit deze hel. Men wist haar vermeende gekte in stand gehouden door haar voor te houden dat Rodin haar alles wilde afnemen. De frustratie naar Rodin was te groot om niets te zeggen en Camille kon achter gesloten deuren blijven, zij had immers nog steeds last van achtervolgingswaanzin. Broer Paul had een hekel aan Rodin en heeft dat ook nooit onder stoelen of banken gestoken. Camille’s machteloosheid was hoog, ze wilde weg uit de inrichting en zou met alles instemmen om vrij gelaten te worden. Door uit te spreken dat Rodin zéro plus zéro égale zéro voor haar gedaan had, had zij Paul wederom bewijs gegeven nog steeds last te hebben van paranoia. Hij kon haar met een gerust hart achter laten ‘tussen de gekken’.

In de afgelopen twintig jaar heeft mijn onderzoek naar het leven en oeuvre van Camille Claudel nooit stil gestaan. Heel wat interessante en ook confronterende gegevens heb ik ontdekt. Uiteraard zal ik het uitwerken tot een boek, dat op de 150e geboortedag van Camille Claudel verschijnt: 8 december 2014. Niet alleen is dat een gedenkwaardige dag, ook zijn de werken die Camille Claudel tijdens haar leven heeft gemaakt vanaf 1 januari 2014 in publiek domein. Dan kunnen haar erven er niet langer aanspraak op maken. En wie zijn die erven? Niet de kinderen of kleinkinderen van Camille Claudel uiteraard want daar mag met geen woord over gesproken worden! De toenemende populariteit van de ‘gekke-tante’ heeft behoorlijk wat neveninkomsten opgeleverd, die onder meer gebruikt worden om het legaat van Paul Claudel te beheren. Niets mag de persoon Paul Claudel in een kwaad daglicht stellen. Hij was immers ambassadeur van Frankrijk, een gevierd schrijver en een vroom christen. Daarmee is zijn status onfeilbaar geworden. Ten aanzien van Camille wordt een selectie van zijn uitspraken geciteerd, waaruit moet blijken dat Paul zijn zus rechtmatig had opgesloten. Mijn onderzoek wijst helaas anders uit. Paul Claudel wist precies wat hij deed. Zoals de film Camille Claudel 1915 (lees mijn recensie:https://camilleclaudelstatuaire.wordpress.com/2013/10/02/de-film-camille-claudel-1915-door-karin-haanappel/ ) pijnlijk duidelijk in beeld brengt, is het een hel om als gezond persoon te moeten leven tussen de gekken. In 1951 hebben Pauls aangenomen waarheden hem er zelfs toe gedreven haar graf te laten ruimen omdat er mensen kwamen om haar een laatste eer te bewijzen. Daar kwam ik bij toeval achter toen ik de Cimetière de Montfavet bezocht.
Paul Claudel heeft nooit ontkend dat hij zelf beroemd wilde worden in de schrijverswereld. Camille stond zijn carrière in de weg. In 1934 schrijft Matthias Morhardt Paul Claudel is een idioot, wanneer iemand een zus heeft die een genie is, verlaat je haar niet. Maar hij dacht altijd zelf de enige genie te zijn. Enkele weken na haar dood schrijft Paul aan een neef die zijn deelneming betuigt bij het overlijden van zijn zus Arme Camille heeft rustig haar lange leven vol teleurstellingen en lijden beëindigd. Het gewicht van een genie is immers moeilijk te dragen voor een vrouw. In zijn brieven en dagboeken (en zelfs in zijn literaire oeuvre) houdt Paul zichzelf constant voor dat Camille gek is. Hij zegt dat hij als een vroom christen het recht had haar op te sluiten …. Mais le temps remettra tout en place.

In memoriam Camille Claudel 19 oktober 1943 – 19 oktober 2013

© 2013 Karin Haanappel
www.camille-claudel.nl

Advertenties