8 december 2014: bon anniversaire Camille Claudel

Ma chère Camille, le temps remettra tout en place !

Wat ben ik blij dat ik je heb mogen ontmoeten. Je toonde mij jouw kunstwerken op een stralende lentedag in 1993. Ik weet het nog precies. Ze raakten me heel diep, wat een talent, wat een genialiteit, wat een oogverblindende schoonheid. Ik wist het meteen, dit is het begin van een onverbrekelijke verbintenis die alle dimensies overstijgt.

Met de jaren heb ik je beter leren kennen, door de boeken die over je geschreven zijn, door de films waarin ze jou proberen neer te zetten, maar bovenal door jouw eigen, bezielde beelden. Niet alles wat ze over ze schrijven, is waar. Je beelden daarentegen spreken jouw taal. Met Jungs psychologie van de kunst in de hand ben ik jouw leven in gestapt, op zoek naar de antwoorden op mijn vragen. Ik heb in jouw voetsporen gewandeld en ben jouw vrienden en familie tegengekomen. Ook heb ik de mensen ontdekt die jou liever van het toneel zagen verdwijnen. Ze deden voorkomen dat het Rodin was die het op jou gemunt had. Je herkende zijn werknemers en trok je conclusie. Ik kan het je niet kwalijk nemen, Rodin had jou nodig en dat wist jij ook. Maar Rodin had geen idee wat er zich afspeelde. Hij begreep jouw woede en frustratie niet. Hij voelde alleen de pijn en het gemis van de enige vrouw die hem op artistiek niveau begreep, die hij lief had en niet kwijt wilde. Maar Rodin was niet in staat om voor zichzelf op te komen, hij kon geen verantwoording nemen, laat staan beslissingen. Hij gaf de regie over zijn leven uit handen. Hij was onzeker, heeft velen verdriet gedaan en niet in de laatste plaats zichzelf. Uiteindelijk is hij op een ijskoude novemberdag in 1917 in alle eenzaamheid gestorven.

Ik praat niet goed wat Rodin heeft gedaan. Een moeder haar kinderen ontzeggen, is een van de ergste dingen die een vader kan doen. De stap om bij hem weg te gaan, begrijp ik volledig. Waarom nog langer je creativiteit gebruiken voor het oeuvre van een man die jou in de steek heeft gelaten? Zéro plus zéro égale zéro…

Je bent vertrokken en hebt een eigen oeuvre gecreëerd. Prachtige en doorleefde Art Nouveau beelden. Het is je gelukt om je gevoelens en emoties te sublimeren in je kunstwerken, schitterende beelden die doordrongen zijn van de tijdgeest van het Fin-de-Siècle. Je hebt geëxposeerd op salons en bij galeries en het was jouw naam die klonk door de straten van het bruisende Parijs van la Belle Époque. Het is niet gemakkelijk rond 1900 om als alleenstaande vrouw je hoofd boven water te houden. Bovendien wilde men een vrouwelijke kunstenaar lang niet zoveel betalen als een mannelijke kunstenaar. Helaas hebben we daar anno 2014 nog steeds mee te maken, al komt er langzaam verandering in deze situatie. Jij hebt keihard gewerkt, vanuit je diepste zielenroerselen heb je nieuwe ideeën vorm gegeven, het collectief onbewuste naar de oppervlakte gebracht en volledig resonerend in de tijdgeest van je eigen tijd. Je hebt geprobeerd optimistisch te blijven, hoe zwaar het ook was. Dat is een typische boogschutterenergie als ik het zo mag noemen.

La Valse - Camille Claudel - photo Karin Haanappel

Het leven is nooit eenvoudig voor je geweest. Je bent geboren als tweede kind van je ouders en moest je jonggestorven broertje vervangen. Dat kan natuurlijk nooit, ieder kind is uniek. Je moeder kon er emotioneel niet mee overweg. De dood van haar eerste kind confronteerde haar met de dood van haar eigen moeder. Ze was nog maar drie jaar toen haar moeder stierf, wat een angst moet de kleine Louise-Athanaïse hebben gevoeld om de veiligheid van haar eigen moeder kwijt te raken. Om te overleven heeft zij haar angsten onderdrukt en waarschijnlijk heb je haar hiermee geconfronteerd. Wat je in jezelf wegstopt, wil je ook in anderen wegstoppen. Dat heeft jouw moeder letterlijk gedaan, getuige haar woorden over jou in 1913: dat zij vergeten mag worden, dat is het beste wat er kan gebeuren. Maar je moeder kon jou niet in haar eentje wegstoppen, ze had de handelingsbevoegdheid van een man nodig. Jouw vader heeft het nooit gewild, hij heeft je gesteund door dik en dun. Hij geloofde in je talent en in jouw doorzettingsvermogen om statuaire te worden. Jullie begrepen elkaar en hebben veel gecorrespondeerd, maar alle brieven zijn helaas na je internering verdwenen . Zijn ze vernietigd omdat ze aantoonden dat je helemaal niet gek was? Na de dood van je vader – waarvan jij niet op de hoogte werd gesteld – is je broer Paul degene die de bevoegdheid heeft om je op te sluiten.

Het is Paul geweest die je moeder heeft bijgestaan om de projectie van haar eigen angsten letterlijk weg te stoppen. Hij zag het als zijn plicht. Vanuit zijn katholieke gedachtegoed was hij ervan overtuigd dat je boete moest doen voor je zondige gedrag. Maar hij had je een zonde in de schoenen geschoven die je niet had begaan. Het was zijn onmacht, hij was niet opgewassen tegen de demonen in zijn hoofd in de zomer van 1886. Hij adoreerde je Camille en jij zag hem als mon petit Paul. In zijn ogen kon jij geen relatie hebben met een man die qua leeftijd je vader kon zijn. Rodin was immers vierentwintig jaar ouder dan jij en je baarde zelfs zijn kind, in Shanklin. Paul kon dat niet verdragen. Het kind moest weg, dood. En dat deed hij in zijn gedachten. Hij werd bang en voelde zich in de steek gelaten. De dood kende hij als kind van zeer nabij. Deze heeft hem veel angsten en onzekerheden bezorgd. De herinnering aan Charles-Henri die maar twee weken heeft geleefd, hing als een donkere wolk boven jullie beider hoofden. Paul krijgt zelfs de naam Charles mee bij zijn geboorte. Het moeten bijwonen van de doodsstrijd van jullie grootvader Cerveaux heeft de kleine Paul voor zijn leven getraumatiseerd! En dan die grote stad waar hij zich niet thuis voelde. Voor jou was Parijs een droom die eindelijk uitkwam, voor Paul betekende het de hel. Wat moet hij wanhopig zijn geweest. Ik kan me voorstellen dat zijn bekering in 1886 eigenlijk een vlucht was, dat hij de regels en dogma’s van de kerk nodig had om overeind te blijven staan. Hij is ze gaan hanteren als rode draad in zijn leven, een soort houvast waaraan hij zich kon vastklampen. Hoe groter zijn angsten, hoe sterker zijn katholieke overtuiging. En hij is zijn angsten gaan projecteren, vooral op jou. Wanneer jij Sakountala op de Salon van 1888 presenteert, schrijft hij Une mort prématurée.

Tot zover, lieve Camille, een klein citaat van mijn lange brief aan jou die opgenomen is als afsluiting van mijn boek Camille Claudel statuaire. Een boek waarin ik je neerzet als pionier van de Art Nouveau. Een boek waarin ik jouw twee onwettige kinderen bestaansrecht geef. Een boek waarin ik aantoon dat jij niet gek was, maar op een hele slinkse manier van het toneel moest verdwijnen. Het ging om geld, macht en status. Alle menselijkheid en redelijkheid was weg. En jij had het ongeluk om als geniale vrouw te leven in een zeer misogyne tijd.

Vandaag op jouw 150e geboortedag mag ik het boek presenteren in het theater van Singer Laren. In datzelfde theater heb ik veertien jaar geleden voor volle zalen gesproken naar aanleiding van jouw eerste tentoonstelling in Nederland, in het Singer museum in Laren. Camille Claudel uit de schaduw van Rodin. Mijn boek gaat verder, want ik haal je niet alleen uit de schaduw van Rodin door je volledig in de spotlights van de Art Nouveau te plaatsen, ik haal je ook uit de schaduw van je broer Paul door aan te tonen dat hij zijn eigen drama op jou heeft geprojecteerd.

Het boek telt ruim 300 pagina’s en is voorzien van schitterende foto’s van mijn broer Bernd Haanappel. Samen hebben we uitgeverij Haanappel Publishers opgericht om jouw boek (en alle boeken die nog zullen volgen) naar ons eigen idee en inzicht te kunnen uitgeven. Afgelopen week hebben wij, in overleg met de drukker, besloten dat Camille Claudel statuaire een gebonden boek zal worden! Het boek is te mooi en te belangrijk om als paperback door het leven te gaan, dat is eeuwig zonde, daarom kiezen we vanuit ons hart voor een hardcover. Alleen alle boekbinders zitten helemaal vol tot de kerst, wat betekent dat ze pas in januari 2015 kunnen inbinden. Ik weet dat jij dit helemaal niet erg vindt, lieve Camille, dat je oprecht blij en ontroerd bent met een gebonden boek. Alleen voor alle mensen die met smacht zitten te wachten op jouw boek is het nog even geduld hebben. Zij kunnen ondertussen een email sturen naar haanappelpublishers@hotmail.com om alvast een gesigneerd exemplaar te bestellen. Zodra het boek naar de boekbinders gaat, ontvangen ze een nota (zonder verzendkosten) en zal ik het boek toesturen nog voordat de boekwinkels hun voorraad krijgen!

Bon anniversaire Camille Claudel !

© Karin Haanappel
8 december 2014
www.camille-claudel.nl

Cover Camille Claudel statuaire-Karin Haanappel-2014

Camille Claudel statuaire door Karin Haanappel
Uitgeverij: Haanappel Publishers
ISBN: 9789082301908
hardcover
304 pagina’s full colour
€ 32,50

LET OP: door omstandigheden is het boek pas najaar 2016 leverbaar.

Advertenties

Expo Camille Claudel in Beeld(en) door fotograaf Bernd Haanappel

Tegenwoordig is de Franse beeldhouwster Camille Claudel (1864-1943) voor velen geen onbekende meer. Er zijn exposities, boeken, films, musicals. Toch weet lang niet iedereen wie zij werkelijk was en zijn veel mysteries uit haar leven onbesproken of in een verkeerd daglicht geplaatst. Bekend als leerlinge van Auguste Rodin en de zus van Paul Claudel heeft ze lange tijd in de schaduw van deze grootheden gestaan. Tijd om daar verandering in te brengen en een ander licht over deze geschiedenis te laten schijnen zodat zij haar rechtmatige positie terugkrijgt.

Van 29 november tot en met 21 december 2014 kun je terecht op een intrigerende fototentoonstelling met werk van fotograaf Bernd Haanappel. Hij heeft de plaatsen bezocht waar Camille Claudel heeft gewoond en gewerkt: vanaf Fère-en-Tardenois tot aan Montdevergues. Dit heeft geresulteerd in schitterende foto’s die samen met de foto’s van haar beelden ware kunstwerken zijn.

Bernd Haanappel Fotografie - EXPO Camille Claudel in Beeld(en)

Locatie: Cultuurcentrum De Adelberg
Adelbergpark 1
3920 Lommel (België)
Open: van 29 november t/m 21 december 2014
ma t/m vr van 09.00-12.00 uur & 13.00-17.00 uur
za en zo van 14.00-17.00 uur
Toegang: gratis

Camille Claudel statuaire – boek Karin Haanappel

Het boek Camille Claudel statuaire is een uitgave van Haanappel Publishers. Boeken (gesigneerde exemplaren) zijn te bestellen via haanappelpublishers@hotmail.com – er worden geen verzendkosten gerekend.

ISBN 978 90 82301 908
hardcover
ca. 400 pagina’s full colour
€ 32,50

LET OP: door omstandigheden is het boek pas najaar 2016 leverbaar.

Cover Camille Claudel statuaire-Karin Haanappel-2014

Camille Claudel (1864 – 1943) staat vooral bekend als de talentvolle leerlinge en geliefde van Auguste Rodin en de krankzinnige zus van Paul Claudel, maar niets is wat het lijkt. Kunsthistorica Karin Haanappel is in haar voetsporen getreden en onthult opzienbarende feiten en schokkende gebeurtenissen, die zij gedurende twintig jaar onderzoek heeft ontdaan van het stof der tijd en de dekmantel der leugen. Het verhaal begint met een jong meisje dat vastbesloten is statuaire (beeldhouwer) te worden. In het Parijs van de Belle Époque ontmoet zij de kunstenaar Rodin en zonder enige aarzeling wordt zij zijn leerlinge, muze, rechterhand en geliefde. Ruim tien jaar lang stelt ze haar talent en creativiteit in dienst van zijn carrière, maar dan is het genoeg en verlaat zij zijn atelier. Vanaf 1892 werkt zij alleen nog onder haar eigen naam. Haar eigen werken resoneren op niet mis te verstane wijze met de kunstuitingen die tot de Art Nouveau worden gerekend, waardoor Camille Claudel met recht een pionier van deze stroming genoemd kan worden. Haar oeuvre is een schitterende uitdrukking van de tijdgeest van het Fin-de-Siècle. Ze exposeert op diverse Salons en bij verschillende galeriehouders. De internationale kunstwereld spreekt lovend over deze femme artiste. Echter, haar leven kent ook een schaduwkant. La petite de Shanklin: het diep gekoesterde geheim, zij die was en niet mocht zijn. In de negentiende eeuw heeft de ideale vrouw geen beroep, als toegewijde echtgenote en moeder is zij slechts huisvrouw. Camille Claudel trouwt niet, moet haar kinderen afstaan en blijft beeldhouwen. Daardoor wordt zij een groot schandaal in de ogen van haar familie. In 1913 laten ze haar gek verklaren en sluiten haar op in een krankzinnigengesticht. Hier slijt zij de laatste dertig jaar van haar leven, in alle eenzaamheid en zonder ooit nog een beeldhouwwerk te maken.

Karin Haanappel – auteur van Het Parijs van Isis (2010) en Herstory of Art (2012) – houdt zich al ruim twintig jaar bezig met het leven en oeuvre van Camille Claudel. In 1993 heeft zij haar ontdekt in Musée Rodin, het is liefde op het eerste gezicht en het begin van een onverbrekelijke verbintenis. In 1994 studeert zij af aan de Universiteit Utrecht in Kunstgeschiedenis en Algemene Letteren met een doctoraalscriptie over deze beeldhouwster, zes jaar later draagt zij bij aan de tentoonstelling Camille Claudel, uit de schaduw van Rodin in het Singer Museum in Laren. De biografie Camille Claudel statuaire laat een nieuw en helder licht schijnen over de gebeurtenissen in het leven van deze zeer getalenteerde vrouw, waardoor zij haar rechtmatige positie in de kunstgeschiedenis (terug)krijgt.

Le temps remettra tout en place. Justice pour Camille Claudel.

150 jaar Camille Claudel

Op 8 december 2014 is het 150 jaar geleden dat Camille Claudel werd geboren en op deze avond zal ik, in het Singer Museum Laren, mijn onderzoek en boek presenteren over haar leven en oeuvre. Uiteraard is het mogelijk om deze boekpresentatie bij te wonen.

150 jaar Camille Claudel

In het kader van 150 jaar Camille Claudel zullen verschillende activiteiten georganiseerd worden. Allereerst de zesdelige collegereeks die gegeven wordt in Arnhem, Tilburg en Zaltbommel. Tijdens deze colleges zal ik toelichting geven op mijn onderzoek waarbij interessante feiten en soms ook schokkende gebeurtenissen boven tafel zijn gekomen. Naast mijn boek ‘Camille Claudel, statuaire’ besteed ik ook aandacht aan Auguste Rodin (en de beeldhouwkunst van de negentiende eeuw), Paul Claudel (en zijn plaats binnen de Franse literatuur), Claude Debussy, Frédérique Vallet en nog veel meer mensen die een rol hebben gespeeld in het leven van Camille Claudel. De culturele achtergrond is het Parijs van La Belle Époque met af en toe een uitstapje elders in Frankrijk of in Engeland. Voor meer informatie over deze collegereeks, stuur een email naar info@haanappelart.nl

C.C. B.H.F .

Ten tweede is er in Lommel (België) van 29 november t/m 20 december 2014 een prachtige en intrigerende fototentoonstelling in Cultuurcentrum De Adelberg met werk van mijn broer, fotograaf Bernd Haanappel. Hij heeft zich laten inspireren door de werken van Camille Claudel en heeft ook de foto’s verzorgd voor mijn boek. Zeer de moeite waard om een bezoek aan te brengen, toegang is gratis.

C_Claudel

Ten derde viert Musée La Piscine in Roubaix de 150e geboortedag van Camille Claudel met een mooie tentoonstelling ‘Au miroir d’un Art Nouveau’. In 1996 verkreeg het museum een unieke, marmeren La Petite Châtelaine. Dit schitterende beeld is het hoogtepunt van de tentoonstelling. De expositie opent een maand voor Claudels geboortedag, op van 8 november 2014, en loopt tot en met 8 februari 2015.

LA TEMPS REMETTRA TOUT EN PLACE ….

© Karin Haanappel, 13 juli 2014
www.camille-claudel.nl
www.fb.com/camilleclaudelstatuaire