Camille Claudel in perspectief: wanneer is deze foto gemaakt?

Gisteren plaatste ik een foto van Camille Claudel op Facebook met de vraag: Weten jullie wanneer deze foto van Camille is gemaakt? Stem je eens af op haar en probeer het te ‘zien’, laat je niet misleiden door de diverse jaartallen die bij deze foto worden vermeld door diverse bronnen. Morgen vertel ik het verhaal achter deze foto!

Dit is de foto.

camille claudel 1888

De achtergrond van de foto en de pose van Camille tonen overduidelijk aan dat zij geposeerd heeft voor de camera. Waarschijnlijk heeft zij enige tijd stil moeten zitten/staan voordat de foto gemaakt is. Dat verklaart ook de ‘serieuze’ blik. Bekijk de video van Vox maar eens waarin uitgelegd wordt ‘Why people never smiled in old photos’.

In de 19e eeuw is fotografie een relatief nieuw medium en absoluut niet te vergelijken met vandaag de dag.  Er zijn diverse theorieën waarom mensen niet lachend werden afgebeeld in die tijd. Klik hier om het artikel van Vox te lezen. De belangrijkste punten zijn:

  1. De belichtingstijd in de beginperiode van de fotografie maakt het lastig om een (glim)lach vast te leggen zonder dat het beeld wazig wordt.
  2. Het tonen van emoties wordt in de 19e eeuw gezien als barbaars en ongeciviliseerd.
  3. De vroege fotografie is sterk beïnvloed door portretschilderijen waarin ook niet wordt gelachen (hangt samen met punt 2).
  4. In de 19e eeuw wordt fotografie gezien als een poort naar onsterfelijkheid. De zgn. postmortem-fotografie was destijds een serieus en succesvol genre.

De foto van Camille Claudel is ongetwijfeld gemaakt ter gelegenheid van een speciale gebeurtenis. Wanneer we haar gezicht vergelijken met foto’s die gedateerd zijn, kunnen we concluderen wanneer bovenstaande foto gemaakt moet zijn. Ik heb de foto vergeleken met een foto uit het najaar van 1886, die gemaakt is bij fotograaf Carjat in Parijs. Camille draagt “haar dagelijks toilet dat zij naar de academie droeg”. (noot 1). De foto van Carjat is gemaakt ter gelegenheid van het door Rodin beloofde huwelijk met Camille Claudel. Op 8 december 1886 wordt Camille 22 jaar, de foto van Carjat zal een paar maanden voor haar verjaardag zijn gemaakt.

Camille 1886-1888

Gezien de kleding en het gelaat van Camille is de foto van Carjat een paar jaar eerder genomen. Wanneer we de brieven doorlezen die Camille heeft geschreven in de periode 1886-1894 (de jaartallen die door verschillende bronnen worden gegeven aan de foto) is dé gelegenheid bij uitstek voor een foto het huwelijk van zus Louise met Ferdinand de Massary. Dit huwelijk vond plaats in Villeneuve-sur-Fère op 16 augustus 1888. Camille noemt deze datum in een brief aan Florence Jeans. Zij schrijft verder “Ik stuur u een staaltje van mijn bruiloftsjurk, zeg me hoe u hem vindt, ik draag er een grote, zwartfluwelen hoed bij. Wij worden momenteel helemaal in beslag genomen door de voorbereidingen van het huwelijk: het is echt om gek van te worden.” (noot 2)

Wanneer we bovenstaande foto in relatie brengen met het huwelijk van Louise in augustus 1888 klopt het plaatje precies. De speciale gelegenheid voor de foto is duidelijk, de zwartfluwelen hoed is zichtbaar op de foto. Camille draagt verder een dunne omslagdoek over haar jurk. Aan de rechterkant van de foto (waar de signatuur doorgestreept is) schijnen haar armen door de franjes heen. Het is duidelijk zomerse kleding voor een speciale gelegenheid. Ook de prachtige broche onderstreept dit gegeven.

Vanuit onze eigen tijdgeest en de kennis over de verdere levensverloop van Camille Claudel hebben we de neiging om een intens verdrietige blik te zien in deze foto. De gedachte aan haar eigen, beloofde huwelijk zal ongetwijfeld door haar hoofd hebben gespeeld tijdens haar zusters bruiloft, maar ze heeft nog geen reden om aan te nemen dat Rodin zijn belofte niet zal nakomen.In 1890 huurt hij voor hen samen een oud vervallen landhuis aan de Boulevard d’Italie nummer 68. Een jaar later ontdekken ze samen Château de l’Islette in de Touraine. Klik hier voor meer informatie over dit kasteel. Eind 1892 verlaat Camille hem pas, dat is ruim 4 jaar na het maken van de foto tijdens het huwelijk van haar zus Louise.

© Karin Haanappel, 2 mei 2016

Meer lezen? Zodra mijn biografie Camille Claudel statuaire leverbaar is, kun je alles nalezen. Wil je verzekerd zijn van een (gesigneerd) exemplaar, stuur dan een email naar: haanappelpublishers@hotmail.com


Noten

1. Correspondance (2014) pag. 41. Rodin schrijft in het ‘huwelijksdocument’ van 12 oktober 1886 “[…] Il sera fait une photographie chez Carjat dans la costume que Mlle Camille portait à l’académie toilette de Ville”.
2. Correspondance (2014) pag. 64, 65. Camille schrijft aan Florence “[…] Je vous envoie un échantillon de ma robe de noce, dites-moi si elle vous plaît, je la mettrai avec un grand chapeau en velours noir. Nous sommes plongés en ce moment dans tous les préparatifs du marriage: il y a de quoi devenir fou je vous assure.”

Literatuur
Correspondance (2014): Camille Claudel, Correspondance. 3e edition revue et augmentée. Samengesteld door Anne Rivière en Bruno Gaudichon. Gallimard, Paris.

Advertenties

Update boek Camille Claudel statuaire, voorjaar 2016

Het is een tijdje stil geweest vanaf mijn kant. En dat is niet voor niets. Vanaf eind augustus 2015 heeft mijn boek Camille Claudel statuaire helaas stilgelegen. Het lukte me niet om naast mijn taak als mantelzorger, mijn eigen gezin en mijn werk als docent kunstgeschiedenis de tijd en de energie te vinden om het boek goed en gedegen af te ronden.

Vanaf eind april zijn de meeste colleges kunstgeschiedenis van dit seizoen afgelopen. Daardoor is er tijd gekomen om mijn document weer te openen, door te lezen en te voltooien. Ik ben heel blij weer aan de slag te kunnen gaan met het levensverhaal van Camille Claudel. Het is ook noodzakelijk om tegenwicht te kunnen bieden aan de mythe van Rodin. Komend najaar opent er een grote tentoonstelling in het Groninger Museum ‘Rodin – Genius at work’. Met ruim 120 beelden en 20 werken op papier is dit de grootste Rodin tentoonstelling ooit in Nederland. (19 november 2016 t/m 30 april 2017)

Uit het persbericht: Auguste Rodin (1840-1917) is de grootste en invloedrijkste beeldhouwer van de moderne tijd. In zijn werk gaat het niet alleen om de geïdealiseerde vormen van het menselijk lichaam, maar ook om het tonen van het maakproces zelf. Rodin – Genius at Work toont gipsen en bronzen beelden, waaronder bekende werken als De Denker en Balzac, marmeren figuren, keramiek en nooit eerder vertoonde foto’s die blijk geven van de creativiteit van de kunstenaar. Ook laat de tentoonstelling het buitengewone werkproces zien achter een aantal van zijn bekendste werken, zoals De Kus. De tentoonstelling over Rodin is samengesteld door Musée Rodin in Parijs en het Museum of Fine Arts in Montreal. 

Rodin-Pygmalion-Galatea-1
Auguste Rodin (1840­-1917), Pygmalion et Galatée (maquette), 1889, Plaster, 43,5 x 27,7 x 31 cm, Paris, Musée Rodin, © musée Rodin. Photo Christian Baraja.

Ik ben benieuwd in hoeverre er aandacht besteed zal worden aan de rol van Camille Claudel in Rodins oeuvre. De mythe van Rodin als vader van de moderne beeldhouwkunst is hardnekkig. Le temps remettra tout en place, ik doe mijn best om mijn boek over Camille Claudel zo snel als mogelijk gereed te hebben.

© Karin Haanappel, 2 mei 2016